Astrologie

 

Het spel dat LEVEN heet

Wat je zegt ben je zelf
In de oerfase van de mens werd het dagelijks leven beheerst door de eisen van de overleving: de jacht, de zorg voor de het onderkomen of toevlucht, en de zorg voor het nageslacht. Erich Neumann (The Origins and History of Consciousness. Princeton, 1969) schrijft daarover: ‘…. De oorspronkelijke situatie, die mythologisch door de oermens wordt weergegeven, correspondeert met het psychologische stadium in de prehistorie van de mens, waarin het individu en de groep, het ego en het onbewuste, de mens en de wereld, nog zo onlosmakelijk met elkaar verbonden waren, dat de wet van de ‘participation mystique’, ofwel van de onbewuste identificatie, nog de overhand had.’
Participation mystique geeft aan dat het individu nog geen onderscheid maakt tussen zichzelf en de groep; alles wat hem wordt aangedaan, wordt eigenlijk de hele groep aangedaan. Het individu is betrokken op alle verschijnselen om hem heen, heeft daar voor zijn gevoel deel aan en projecteert alle inhouden van zijn onbewuste op alles wat buiten hem is. Pas in latere stadia van bewustzijn wordt die inhoud beschouwd als iets wat tot de psyche zelf hoort. De vorming en de ontplooiing van de menselijke persoonlijkheid bestaat dan ook voornamelijk uit de ontwikkeling van het besef dat hij zelf is wat hij ziet (en zegt).

Verslaafd aan oude patronen
Dat die ontwikkeling nog steeds gaande is, behoeft geen betoog. De kennis is er al wel, maar net zoals de roker dondersgoed weet dat sigaretten schadelijk zijn voor de gezondheid, betekent dat nog niet dat hij daarom het roken zal laten of zelfs zal toegeven dat je er kanker van kunt krijgen. ‘Mijn opa is er ook honderd mee geworden,’ is nog altijd een veel gehoord excuus.

Waarom doen we dat? Waarom klampen we ons vast aan gedragingen die ons schade berokkenen? Eén van de antwoorden is dat we ooit belang hebben gehad bij dat gedrag, ooit ‘werkte het’. Een ander antwoord is dat het patroon dat thuis werd aangeleerd als norm wordt meegenomen in het volwassen leven; men weet niet beter. Een derde, en meer omvattend, antwoord is dat de verschillende archetypen (oerbeelden) in de mens elkaar niet verstaan en het (innerlijk) conflict tussen die verschillende figuren in ons op de omgeving wordt geprojecteerd.

Archetypen
Een paar archetypen zijn bijvoorbeeld: de man/vader, de vrouw/moeder, de journalist, de diplomaat, de rechter, de rebel, de kunstenaar, de machthebber. Omdat wij als kind, net als de oermens, nog niet doorhebben dat de tafel geen schuld heeft aan onze gekneusde teen, projecteren we in deze fase het archetypische karakter van de man op onze vader, dat van de vrouw op onze moeder, en dat van de rechter op degene die we als de grootste autoriteit zien (voor meesten van ons is dat nog steeds de vader, maar het kan ook de moeder of een oudere broer of zus zijn).

Iemand die een innerlijk conflict heeft tussen de archetypische man en de archetypische vrouw in hem, ziet dat dus weerspiegeld in het gedrag van de ouders; ruzie, ergernis, gebrek aan samenwerking. Later manifesteert deze ervaring zich in besluiteloosheid: wat je wilt (vader) daar voel je niet voor (moeder), en waar je wel voor voelt, dat wil je weer niet. Hier kun je erg ongelukkig van worden, want welke kant je ook kiest, de andere kant is er niet tevreden mee. Dus stel je de beslissing uit of doe je iets tegen je zin in.

Totdat je je bewust wordt van wat het conflict precies is, welke psychische factoren elkaar tegenwerken, zal dat innerlijk conflict zich ook wreken in de buitenwereld. De projecties gaan immers door en er zal altijd een ‘vader’, ‘moeder’ of ‘broer’ zijn die je helpt herinneren aan de ruzie die je in jezelf moet oplossen.

Zelfbewustzijn
En die oplossing is zelfbewustzijn, zelfkennis. Weet wie je bent, erken de verschillende kanten in jezelf en laat ze samenwerken in plaats van elkaar bestrijden. Op het moment dat je dat doet, verdwijnt de ‘vader’ die nooit kon honoreren wat je emotioneel nodig hebt om je lekker te voelen, en verdwijnt de ‘moeder’ die zich gevoelsmatig verzet tegen wat je wilt. Het conflict met je vrouw, man, werkgever, collega heeft daarmee geen grond van bestaan meer, besluiteloosheid verandert in daadkracht, het verlammende gevoel in vitaliteit, en ongeluk in geluk. Een goede geestelijke en lichamelijke gezondheid is het gevolg. En daar wordt uiteraard iedereen beter van.

Simpel
Is het zo simpel? Ja, zo simpel is het. Maar daarmee is niet gezegd dat het loslaten van oude patronen gemakkelijk is. Het is als met de fobie voor een spin: de schrik voor die spin sloeg ooit zo hard in dat de volwassene later nog steeds in paniek raakt als zo’n beestje in de buurt komt. Het weten dat dat gevoel in geen enkele verhouding staat tot het gevaar van de spin, doet daar niets aan af. Zo kunnen overleefde situaties eindeloos angst blijven oproepen, ook al slaat die nergens meer op. De angst zit namelijk opgeslagen in je lijf en komt boven op het moment dat een soortgelijke situatie zich voordoet. Alleen nu niet met de ouder, maar met een ander. Er is geen andere weg dan die van de confrontatie, je moet door die angst heen. Dus: pak de ‘spin’ op en zet hem buiten neer.

Het spel dat Leven heet
Mensen die dat hebben gedaan, die goed in hun vel zitten, stralen dat uit. Ze kunnen meer verantwoordelijkheden aan, hebben meer zelfvertrouwen, gaan beter om met spanningen, hebben minder moeite met complexe besluitvormingsprocessen, communiceren beter, werken beter samen met collega’s, weten goed om te gaan met de relatie thuis-werk en behouden hun eigen integriteit bij het zoeken naar evenwicht tussen tegenstrijdige belangen.

Daarom is het belangrijk om jezelf goed te doorgronden: wie ben ik, wat zijn mijn patronen, waar liggen mijn angsten en wat moet ik doen om die te doorbreken? Daaruit volgt vanzelf: wie is die ander? Welke taal spreekt hij of zij, begrijpen we elkaar, hoe bereiken we elkaar?
Een mens met zelfkennis loopt minder risico zijn nek over zijn ego te breken en gaat het leven meer zien als een spel. Je persona is niet meer belangrijk omdat je meester bent over jezelf. En dan kun je het leven gaan zien als een spel. Om zover te komen moet je beschikken over een sterke wil en een behoorlijke dosis moed, want de dood van het ego vraagt jou te sterven voordat je sterft. De beloning is echter groot: harmonie tussen jouw binnen- en buitenwereld. Alleen daarom is het al de moeite waard.